Languages of the world

Межы: Краіна на ўзбярэжжы Балтыйскага мора ва ўсходняй Еўропе. Мяжуе на ўсходзе з Расеяй, на поўдні з Латвіяй, з поўначы і захада абмываецца Балтыйскім морам.

Тэрыторыя: 45,2 тыс. км. кв.

Насельніцтва: 1, 4 млн. чалавек (1998). 474,834 расейцаў, 24,135 украінцаў, 27,700 беларусаў, 5,153 фінаў, 2,000 латышоў, 2,205 літоўцаў, 1,200 чувашоў, 4,000 татараў, цыганы.

Сталіца: Талін (502 тыс. жыхароў).

Іншыя вялікія гарады: Тарту (115 тыс жыхароў), Нарва (87, 3 тыс. жыхароў), Кохтла-Ярвэ (76, 8 тыс. жыхароў), Пярну (54, 2 тыс. жыхароў).

Афіцыйная мова: эстонская.

Рэлігія: хрысціянства (баптызм, лютэранства, праваслаўе).

Дзяржаўны лад: парламенцкая рэспубліка.

Грашовая адзінка: эстонская крона = 100 цэнтам.

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел: 15 паветаў (маакундаў).

Зарэгістраваныя мовы: выйруская, расейская, сетская, эстонская

- ВЫЙРУСКАЯ

Варыянты: Выйру (бел.); Võoru (эст., выйруск.)
Назвы народа: выйрусец : выйруска/ выйрусцы, эстонец : эстонка/ эстонцы (бел.); võoru (саманазва).
Колькасць і пашыранасць: На поўднёвым усходзе Эстоніі раён г. Выйру.
Лінгвістычная прыналежнасць: уральскія/ фіна-вугорскія/ фіна-пермскія/ фіна-чэрэміскія/ фіна-мардоўскія/ фіна-лапландскія/ прыбалтыйска-фінскія/.
Каментар: Успрымаюць сябе як частку эстонцаў, але з асобнай мовай. Характарызуецца значным дыялектным чляненням, што перашкаджае выпрацоўцы літаратурнай мовы. Цяперашні варыянт не задавальняе ўсіх, паколькі некаторымі групамі выйрусцаў успрымаецца як чужая мова. Ёсць адмоўная рэакцыя і на алфавіт, які ўтрымлівае спецыяльныя літары (запазычаныя з фінскага алфавіту) для абазначэння гукаў, спецыфічных для выйрускай мовы. Гэтыя "чужыя" літары і выклікаюць адмоўную рэакцыю. У Тарту ёсць інстытут, які займаецца распрацоўкай выкладання ў школах рэгіёна на выйрускай мове. Мова пад пагрозай знікнення.

- РАСЕЙСКАЯ

Варыянты: Руская (бел.); Russian (анг.), Русский (рас.). Іншыя назвы гл. Расея
Назвы народа: расеец : расейка/ расейцы, рускі : руская/ рускія, маскаль : маскалька/ маскалі (разм., абраж.)(бел.); русский : русская/ русские (саманазва). Іншыя назвы гл. Расея
Колькасць і пашыранасць: Каля 600,000 у Эстоніі. Асноўная колькасць носьбітаў пражывае на паўночным усходзе краіны.
Лінгвістычная прыналежнасць: індаеўрапейскія/ славянскія/ усходнія/.
Дыялекты: адсутнічаюць
Каментар: Расейскамоўнае насельніцтва ў асноўным жывуць у паўночна-ўсходнўм рэгіёне краіны. Асноўны артыкул гл. Расея.

- СЕТСКАЯ

Варыянты: Сецкая (бел.); Setu (эст., сецк., выйруск.)
Назвы народа: сет : сетка/ сеты, эстонец : эстонка/ эстонцы (бел.); setukene (саманазва).
Колькасць і пашыранасць: На паўднёвым усходзе Эстоніі на ўзбярэжжы Пскоўскага возера. Таксама ў Расеі ў раёне Самолвы.
Лінгвістычная прыналежнасць: уральскія/ фіна-вугорскія/ фіна-пермскія/ фіна-чэрэміскія/ фіна-мардоўскія/ фіна-лапландскія/ прыбалтыйска-фінскія/.
Каментар: Мова блізкая да выйрускай (амаль ідэнтычная), але лічаць сябе адрознымі як ад эстонцаў, так і ад выйрусцаў. Вельмі адрозныя і багатыя традыцыі. Эстонскі ўрад выдзяляе значныя грошы на захаванне ўнікальнай культуры сетаў. Адзін з галоўных чыннікаў высокай самасвядомасці -- рэлігія. Сеты -- праваслаўныя.

- ЭСТОНСКАЯ

Варыянты: Естонська (укр.), Эстонский (рас.), Естонски (серб.), Естонски (балг.), Eesti, Eesti keel (эст.), Estoniera (баск.), Estoneg (брэт.), Estonià (катал.), Esttegiella (саам.), Estonski (харв.), Estonský (чэш.), Estisk (дац.), Estlands (нід.), Viron kieli, Viro (фін.), Észt (вуг.), Eistneska (ісл.), Eastóinis (ірл.), Estone (італ.), Igauņu (лат.), Estisk (нарв.), Estoński (пол.), Estoniano (парт.), Estonă (рум.), Estónsky (славац.), Estonščina (славен.), Estišćina (лужыцк.), Estonio (ісп.), Kiestonia (суах.), Estniska (швед.), Estonça (тур.), Εσθονικά (грэц.), استونى (фарсі), 에스토니아어 (карэйск.), エストニア語 (яп.), 爱沙尼亚语 (кітайск.); Estonian (анг.), Estnisch (ням.), Estonien (фран.).
Назвы народа: эстонец : эстонка/ эстонцы (бел.); eestlane : eestlane, eestlanna/ eestlased (саманазва з сяр. 19. ст.), eesti, maamies, да гэтага maarahvas 'народ сваёй зямлі'; эстонец, чухонец, чухна, чудь (рас.), virolainen, eestiläinen (фін.), észt (вуг.), igaunis (лат.), èstas (літ.), éstländare (швед.), eston : estonă/ estoni : estone (рум.), 爱沙尼亚人 (кітайск.); Estonian (анг.), Este : Estin (ням.), Estonien (фран.).
Колькасць і пашыранасць: 963,281 у Эстоніі, 61.5% насельніцтва (1989); 56,000 у Расеі; 20,507 у ЗША (1970); 14,520 у Канадзе (1971); 6,000 у Фінляндыі (1993); 3,000 у Латвіі; 1,100,000 ва ўсіх краінах. Таксама: С.-Петэрбург, Вялікабрытанія, Аўстралія, Швецыя,
Лінгвістычная прыналежнасць: уральскія/ фіна-вугорскія/ фіна-пермскія/ фіна-чэрэміскія/ фіна-мардоўскія/ фіна-лапландскія/ прыбалтыйска-фінскія/.
Дыялекты: паўночныя (астраўны, усходні і заходні), паўднёвыя (тартускі, мульгскі) і паўночна-усходні прыбярэжны.
Каментар: Цэнтральны дыялект паўночнай групы быў пакладзены ў аснову літаратурнай мовы. Выйрускі і сецкі дыялекты зараз лічацца мікрамовамі ўнутры эстонскай мовы. На поўначы пашырана ўжыванне фінскай мовы. Выкарыстоўваецца пісьмовасць на аснове лацінкі. Расейская мова вельмі хутка здае пазіцыі сярод эстонцаў. Хрысціяне.