Languages of the world

Межы: Дзяржава ў паўднёва-усходняй частцы Цэнтральнай Еўропы. Мяжуе на поўначы са Славаччынай і Ўкраінай, на ўсходзе з Румыніяй, на поўдні з Харватыяй і Югаславіяй, на захадзе з Аўстрыяй і Славеніяй.

Тэрыторыя: 93 тыс. км. кв.

Насельніцтва: каля 10, 21 млн. чалавек (1998). Таксама 21,000 палякаў, 100,000 славакаў, 300,000 украінцаў.

Сталіца: Будапешт (2, 02 млн. жыхароў).

Іншыя вялікія гарады: Дэбрэцэн (215 тыс. жыхароў), Мішкальц (194 тыс. жыхароў), Сэгед (188 тыс. жыхароў).

Афіцыйная мова: вугорская.

Рэлігія: хрысціянства (католікі, пратэстанты).

Дзяржаўны лад: парламенцкая рэспубліка.

Грашовая адзінка: форынт = 100 філерам.

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел: 25 адміністратыўных адзінак, у тым ліку 19 абласцей (мэдье) і 6 гарадоў.

Зарэгістраваныя мовы: вугорская, вугорская знакавая мова, нямецкая стандартная, румынская, сербская і харвацкая, славацкая, славенская, цыганская балканская, цыганская валашская, цыганская карпацкая, цыганская сінтэ

- ВУГОРСКАЯ

Варыянты: Венгерская, Вянгерская, Мадзярская (бел.); Угорська (укр.), Венгерский (рас.), Мађарски (серб.), Унгарски (балг.), Маҹар (азер.), Hongarès (катал.), Mađarski (харв.), Maďarský (чэш.), Węgierski (пол.), Maďarský, Maďarčina (славац.), Madžarščina (славен.), Ungarsk (дац., нарв.), Hongaars (афрыкаанс, нідэр.), Ungerska (швед.), Ungverska (ісл.), Magyar (вуг.), Ungari (эст.), Unkari (фін.), Ungáiris (ірл.), Ungherese (італ.), Ongaro (арагон.), Húngaro (парт., ісп.), Ungară, Maghiară (рум.), Ungāru (лат.), Ungeriż (мальтыйск.), Hungariera (баск.), Macarca (тур.), Hungaro (эсперанта, інтэрлінгва), Hungaria (інданэз.), Kihungari (суах.), Tiếng Hung-ga-ri (в'ет.), Ουγγρικά (грэц.), უნგრული (груз.), הונגרית [hu'nga'rit] (іўрыт), مج١رست١نى [majaari] (фарсі), مجرية (араб.), ภาษาฮังการี (тайск.), 헝가리어 (карэйск.), ハンガリー語 (яп.), 匈牙利语 (кітайск.); Hungarian (анг.), Hongrois (фран.), Ungarisch (ням.).
Назвы народа: вугорац : вугорка/ вугорцы, венгр : венгерка/ венгры (бел.); Magyar (саманазва); венгр : венгерка/ венгры (рас.), Maďar : Maďarka, Uhor (славац.), Madžar : Madžarka (славен.), ongaro : ongara (арагон.), hongarès : hongaresa (катал.), húngaro : húngara (ісп., парт.), Ungherese (італ.), ungur, maghiar : unguroaică, maghiară/ unguri, maghiari : unguroaice, maghiare (рум.), Hongaar : Hongaarse (нідэр.), ungrare : ungerska (швед.), unkarilainen, madjaari (фін.), vengras : vengrė/ vengrai : vengrės (літ.), hungaro, hungarino (эсперанта), hungaro : hungara (інтэрлінгва), Macar (тур.), Ουγγαρέζος : Ουγγαρέζα (грэц.), مجار [majaar] (фарсі), ハンガリー人 (яп.), 匈牙利人 (кітайск.); Hungarian (анг.), Hongrois : Hongroise (фран.), Ungar : Ungarin (ням.).
Колькасць і пашыранасць: 10,298,820 у Вугоршчыне (1995), 98% насельніцтва (1986); 2,004,300 у Румыніі (1980 WA); 171,000 ва Ўкраіне (1979); 629,400 у Славакіі (1986); 447,497 у ЗША (1970); 450,500 у Югаславіі (1986); 10,500 у Славеніі (1986); 86,835 у Канадзе (1971); 22,000 у Аўстрыі (1995); 5,764 у Аўстраліі; 60,000 у Ізраілі (1995); 5,700 у Расеі (1989); 14,500,000 ва ўсіх краінах.
Лінгвістычная прыналежнасць: уральскія/ фіна-вугорскія/ вугорскія/ вугорскія/.
Дыялекты: альфёльдскі, заходнедунайскі, дунайска-тыскі, паўночна-ўсходні, паўночна-заходні, секейскі, заходні, каралеўскі.
Каментар: Найбольш блізкая мова да вугорскай -- мансі ў Расеі. Нацыянальная мова.

- ВУГОРСКАЯ ЗНАКАВАЯ МОВА

Варыянты: Magyar Jelvnyelv (вуг.).
Назвы народа: вугорац : вугорка/ вугорцы, венгр : венгерка/ венгры (бел.); Magyar (саманазва); венгр : венгерка/ венгры (рас.), Macar (тур.), Húngaro (ісп., парт.), Ungherese (італ.), Ουγγαρέζος : Ουγγαρέζα (грэц.); Hungarian (анг.), Hongrois : Hongroise (фран.), Ungar (ням.).
Колькасць і пашыранасць: 60,000 глухіх. 300,000 выкарыстоўваюць як другую мову.
Дыялекты: будапешцкі, шопранскі, мішкальцкі, дэбрэцэнскі, сегедскі, эгерскі.
Лінгвістычная прыналежнасць: знакавыя/.
Каментар: Будапешцкі дыялект разглядаецца як стандарт. Сувязь з аўстрыйскай і нямецкай знакавымі мовамі.

- НЯМЕЦКАЯ, СТАНДАРТНАЯ

Варыянты: Нямецкая, Дойч (бел.); Deutsch (ням.), German (анг.). Іншыя назвы.
Назвы народа: бельгіец : бельгійка/ бельгійцы, немец : немка/ немцы (бел.). Іншыя назвы.
Колькасць і пашыранасць: 250,000 у Вугоршчыне (1998); 98,000,000 ва ўсіх краінах (1995 WA); 121,000,000 уключаючы носьбітаў ніжненямецкай і тых, для каго мова другая (1995 WA).
Лінгвістычная прыналежнасць: індаеўрапейскія/ германскія/ заходнія/ верхненямецкія/ нямецкія/ сярэдненямецкія/ усходнія/.
Дыялекты: n/a.
Каментар: Афіцыйная мова ў раёне Эпен - Мальмеды - Сен-Віт. Асноўны артыкул гл. Нямеччына.
Дадаткі: лінгвістычная мапа Бельгіі (linguistic map of Belgium).

- РУМЫНСКАЯ

Варыянты: Romanian, Moldavian (анг.). Іншыя назвы.
Назвы народа: румын : румынка/ румыны (бел.). Іншыя назвы.
Колькасць і пашыранасць: 100,000 у Вугоршчыне (1995); 20,520,000 у Румыніі (1986); 26,000,000 ва ўсіх краінах (1995 WA).
Лінгвістычная прыналежнасць: індаеўрапейскія/ італійскія/ раманскія/ усходнія/ паўночныя/.
Дыялекты: n/a.
Каментар: Радыётрансляцыі. Асноўны артыкул гл. Румынія.

- CЕРБСКАЯ

Варыянты: Serb, Serbian (анг.), Srpski (серб., харв., басн.). Іншыя назвы.
Назвы народа: серб : сербка/ сербы (бел.); срп : српкиња/ срби (саманазва). Іншыя назвы.
Колькасць і пашыранасць: 32,130 у Вугоршчыне (разам з харватамі); 3% насельніцтва (1986); 21,000,000 ва ўсіх краінах (1995). На поўдні краіны.
Лінгвістычная прыналежнасць: індаеўрапейскія/ славянскія/ паўднёвыя/ усходнія/.
Дыялекты: n/a
Каментар: Асноўны артыкул гл. Сербія і Чарнагорыя.

- СЛАВАЦКАЯ

Варыянты: Slovak, Slovakian (анг.). Іншыя назвы.
Назвы народа: славак : славачка/славакі (бел.); Slovák (саманазва). Іншыя назвы.
Колькасць і пашыранасць: 100,000 у Вугоршчыне (1990); 5,606,000 ва ўсіх краінах. Таксама ў Славаччыне, Сербіі і Чарнагорыі, Украіне, ЗША, Канадзе.
Лінгвістычная прыналежнасць: індаеўрапейскія/ славянскія/ заходнія/.
Дыялекты: n/a.
Каментар: Асноўны артыкул гл. Славаччына.

- СЛАВЕНСКАЯ

Варыянты: Slovenian, Slovene (анг.), Slovenščina (славен.). Іншыя назвы.
Назвы народа: славенец : славенка/славенцы (бел.); slovenec : slovenka/ slovenci (саманазва). Іншыя назвы.
Колькасць і пашыранасць: 4,205 у Вугоршчыне (1970); 2,218,000 ва ўсіх краінах. Таксама ў Славеніі, Італіі, Аўстрыі, ЗША, Канадзе.
Лінгвістычная прыналежнасць: індаеўрапейскія/ славянскія/ паўднёваславянскія/ заходнія/.
Дыялект: n/a.

- ХАРВАЦКАЯ

Варыянты: Hrvatski (харв.), Croatian, Croat (анг.). Іншыя назвы.
Назвы народа: харват : харватка/ харваты (бел.); hrvat : hrvatkinja, hrvatica/ hrvati (саманазва). Іншыя назвы.
Колькасць і пашыранасць: 32,130 у Вугоршчыне (разам з сербамі); 3% насельніцтва (1986); 21,000,000 ва ўсіх краінах (1995). На поўдні краіны.
Лінгвістычная прыналежнасць: індаеўрапейскія/ славянскія/ паўднёвыя/ заходнія/.
Дыялект: n/a.
Каментар: Асноўны артыкул гл. Харватыя.

- ЦЫГАНСКАЯ, БАЛКАНСКАЯ

Варыянты: Цыганская (бел.); Balkan Romani, Gypsy (анг.).
Назвы народа: цыган : цыганка/ цыгане (бел.).
Колькасць і пашыранасць: 150,000 у Вугоршчыне (1995), усяго цыганаў 450,000-800,000; 1,000,000 ва ўсіх краінах (1980). Таксама ў Грэцыі, Турцыі, Іране, Францыі, Нямеччыне, Італіі, Румыніі, Балгарыі, Малдове, Украіне.
Лінгвістычная прыналежнасць: індаеўрапейскія/ інда-іранскія/ інда-арыйскія/ цэнтральная зона/ цыганскія/ балканскія/.
Дыялекты: n/a.

- ЦЫГАНСКАЯ, ВАЛАШСКАЯ

Варыянты: Цыганская, Валашская, Влашская (бел.); Romani, Vlach (анг.)
Назвы народа: цыган : цыганка/ цыгане (бел.).
Колькасць і пашыранасць: 5,000-20,000 лавары ў Вугоршчыне; 60,000 у Албаніі (1991); 1,500,000 ва ўсіх краінах (1986). Таксама у: Румыніі, Балгарыі, Балгарыі, Босніі і Герцагавіне, Грэцыі, Польшчы, Славакіі, Партугаліі, Іспаніі, Швецыі, Нарвегіі, Францыі, Беларусі, Нямеччыне, Італіі, Нідэрландах, Аргентыне, Бразіліі, Калумбіі, ЗША, Украіне, Англіі, Расеі.
Лінгвістычная прыналежнасць: індаеўрапейскія/ інда-іранскія/ інда-арыйскія/ цэнтральная зона/ цыганскія/ валашскія/.
Дыялекты: лавары, чурары.
Каментар: Цыганская валашская мова называецца Romungre у Вугоршчыне і Славаччыне.

- ЦЫГАНСКАЯ, КАРПАЦКАЯ

Варыянты: Цыганская, Башальда, Карпацкая цыганская(бел.), Carpatian Romani, Bashaldo, Romungro, Hungarian - Slovak - Romani (анг.)
Назвы народа: цыган : цыганка/ цыгане (бел.).
Варыянты:
Колькасць і пашыранасць: 3,000 у Вугоршчыне; 220,000 у Чэхіі і Славакіі (1980); 18,000 - 25,000 у ЗША (1990). Таксама ў Польшчы, Румыніі, Украіне, ЗША. Прызнаюцца тры групы: Ноградскі рэгіён на поўнач ад Будапешта (частка на тэрыторыі Славаччыны); у Будапешце і гарадах уздоўж Дуная -- Бая (Baja), Дунасекчо (Dunaszekcso), Калоча (Kalocsa), Мохач (Mohacs), Печ (Pecs) і Вершэнд (Versend); качавыя цыганы.
Лінгвістычная прыналежнасць: індаеўрапейскія/ індаіранскія/ індаарыйскія/ цэнтральная зона/ цыганскія/ паўночныя/.
Дыялекты: галіцыйскі, трансільванскі.
Этнічная група: венгерскія цыганы (Ungrike Roma). Збіраюць і гандлююць зёлкамі, продаж лесу, каневодства і інш. Хрысціяне.