Languages of the world

Межы: Дзяржаван на паўднёвым усходзе Еўропы на Балканскім паўвостраве. Мяжуе на поўначы з Сербіяй (Югаславіяй), на ўсходзе з Балгарыяй, на поўдні з Грэцыяй, на захадзе з Албаніяй.

Тэрыторыя: 25, 713 тыс. км. кв.

Насельніцтва: 2, 01 млн. чалавек (1998).

Сталіца: Скоп'е (зв. 560 тыс. жыхароў).

Іншыя вялікія гарады: Тэтава (зв. 180 тыс. жыхароў), Бітала (каля 140 тыс. жыхароў), Куманава (каля 140 тыс. жыхароў).

Афіцыйная мова: македонская, албанская (з 2001 года).

Рэлігія: хрысціянства (праваслаўныя), іслам.

Дзяржаўны лад: рэспубліка.

Грашовая адзінка: дэнар.

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел: 123 абшчыны.

Зарэгістраваныя мовы: адыгская, албанская (гегская), арумунская, гагаузская балканская, македонская, турэцкая, цыганская балканская

- АДЫГСКАЯ

Варыянты: Адыгейская (бел.); Adyghe, West Circassian, Adygey (анг.).
Назвы народа: адыг : адыгейка/ адыгі, адыгейцы (бел.); адыгэ (саманазва); азыху (абхаз.), кашаг (сван.), касаг (асец.), черкесли (карач), чэркезі (груз.), шеркеш (нагайск.), черказо (чачэн.).
Колькасць і пашыранасць: Некалькі вёсак у Македоніі; 280,000 ці больш ва ўсіх краінах. Таксама ў Расеі, Турцыі, Ізраілі, Іярданіі, Сірыі, Іраку, Нямеччыне, ЗША.
Лінгвістычная прыналежнасць: паўночнакаўказскія/ абхазска-адыгскія/ адыгскія/.
Дыялекты: n/a.
Каментар: Мусульмане-суніты (гл. Расея).

- АЛБАНСКАЯ, ГЕГСКАЯ

Варыянты: албанская, гегская, шкіпская, арнауцкая (бел.); Albanian, Geg, Gheg (анг.), Shqipni (алб.), Guegue (фран.). Іншыя назвы.
Назвы народа: албанец : албанка/албанцы (бел.); Shqiptar (саманазва). Іншыя назвы.
Колькасць і пашыранасць: 243 000 у Македоніі (1992); 300,000 у Албаніі; каля 1,5 млн. у Югаславіі (1992); 1,000 у Балгарыі; 18 000 у ЗША (1970 ); 2,000,000 ва ўсіх краінах (1980 ). Распаўсюджана ў паўночнай Албаніі, Косаве, Румыніі.
Лінгвістычная прыналежнасць: індаеўрапейскія/ албанскія/ гегскія/.
Дыялекты: n/a.
Каментар: Мусульмане-суніты і бекташы. Асноўны артыкул гл. Албанія.

- АРУМУНСКАЯ

Варыянты: Вaлашская (бел.); Romanian, Macedo-rumanian, Arumanian, Arumun, Aromunian, Armina, Vlach (анг.).
Назвы народа: арумун : арумунка/ арумуны, влах/влахі.
Колькасць і пашыранасць: Колькасць у Македоніі невядомая; 50,000 у Грэцыі (1973); 60,000 у Албаніі (1993); 110,000 ва ўсіх краінах. Паўднёвы захад Салонікаў і паўночная Грэцыя. Таксама: Балгарыя, паўднёвая Югаславія, Боснія і Герцагавіна, Харватыя, Румынія.
Лінгвістычная прыналежнасць: індаеўрапейскія/ раманскія.
Дыялекты: n/a
Каментар: Структурна адрозная мова ад румынскай. Грэчаская афіцыйная статыстыка падае арумынаў Албаніі як раманізаванае грэчаскае насельніцтва паводле таго, што арумыны -- праваслаўныя. Хуткая асіміляцыя ў грэчаскую культуру. Дзеці наведваюць грэчаскія школы. 20% вядуць традыцыйны лад жыцця.

- ГАГАУЗСКАЯ, БАЛКАНСКАЯ

Варыянты: Гагаузкая (бел.); Balkan Gagauz Turkish, Balkan Turkic ((анг.).
Назвы народа: гагауз : гагаузка/ гагаузы (бел.); гагауз (саманазва); Gagauz (анг.), Gagause (ням.), Gagaouze (франц.).
Колькасць і пашыранасць: 4,000 у Македоніі і Грэцыі; 327,000 у Турцыі; 331,000 ва ўсіх краінах.
Лінгвістычная прыналежнасць: алтайскія/ цюркскія/ паўднёвыя/ турэцкія/.
Дыялекты: македонскі, юрукскі.
Каментар: Македонскі дыялект -- у раёне Куманава, юрукскі -- каля Біталы. Адрозная мова ад гагаузскай у Малдове, Балгарыі і Румыніі. Пастухі (юрукі). Хрысціяне (у абодвух плямёнах), мусульмане (юрукі).

- МАКЕДОНСКАЯ

Варыянты: Македонски (макед.), Македонська (укр.), Македонский (рас.), Macedoński (пол.), Makedonský (чэш.), Makedonščina (славен.), Makedonisk (дац.), Makedonska (швед.), Makedonia (фін.), Macedonisch (нідэр.), Macedone (італ.), Macedônio (парт.), Macedonio (ісп.), Macedoneană (рум.), Μακεδονικά (грэц.), マケドニア語 (яп.), 马其顿语 (кітайск.); Slavic, Macedonian Slavic, Macedonian (анг.), Mazedonisch, Makedonisch (ням.), Macédonien (франц.).
Назвы народа: македонец : македонка/ македонцы (бел.); македонац / македонци (саманазва); македонац / македонци (серб.), македонец : македонка/ македонцы (рас.), makedonac / makedonci (харв.), Makedonec : Makedonka (славен.); Macedonian (анг.), Mazedonier : Mazedonin (ням.).
Колькасць і пашыранасць: 1,386,000 у Македоніі (1986); 41,017 у Грэцыі; Таксама ў Албаніі і Канадзе. 2,000,000 ва ўсіх краінах (1995 ).
Лінгвістычная прыналежнасць: індаўрапейскія/ славянскія/ паўднёваславянскія.
Дыялекты: паўночны (у раёне Куманава), заходні (адзін паддыялект -- Велес, Прылеп, Кічэва; другі --Дэбар, Галчнік), паўднёва-ўсходні (Геўгелія, Струміца).
Каментар: Завецца 'славянская' у Грэцыі. Прызнаная ў 1944 г.

- ТУРЭЦКАЯ

Варыянты: Асманская (бел.); Turkish (анг.).
Назвы народа: турак : турчанка/ туркі (бел.); Türk (саманазва); турчин (балг.), Турчин (серб.), turc (рум.), török (вуг.), Τούρκος : Τούρκισσα (грэц.), Turk (анг.).
Колькасць і пашыранасць: 250,000 у былой Югаславіі; 845,550 у Балгарыі, 9% насельніцтва (1986); 46,278,000 у Турцыі (1987); 59,000,000 ва ўсіх краінах (1995). Вобласць Кырджалі і суседнія вобласці паўднёвай Балгарыі, уздоўж Дуная, і ў розных рэгіёнах усходняй Балгарыі.
Лінгвістычная прыналежнасць: алтайскія/ цюркскія/ паўднёвыя/.
Дыялекты: дынлерскі, македонскі.
Каментар: Мусульмане-суніты і бекташы. (Гл. Турцыя)

- ЦЫГАНСКАЯ, БАЛКАНСКАЯ

Варыянты: Цыганская (бел.); Balkan Romani, Gypsy (анг.).
Назвы народа: цыган : цыганка/ цыгане (бел.).
Колькасць і пашыранасць: 120,000 у Македоніі і былой Югаславіі (100,000 арліджа, 20,000 джамбазі); 40,000 у Грэцыі; 1,000,000 ва ўсіх краінах (1980). Таксама ў Балгарыі, Турцыі, Іране, Францыі, Нямеччыне, Італіі, Румыніі, Вугоршчыне, Малдове, Украіне.
Лінгвістычная прыналежнасць: індаеўрапейскія/ інда-іранскія/ інда-арыйскія/ цэнтральная зона/ цыганскія/ балканскія/.
Дыялекты: арліджа (эрлі), джамбазі, лудзільшчыкаў.
Каментар: Мусульмане.